Güney Karadeniz’deki (Sinop, Türkiye) Deniz Salyangozlarının (Rapana venosa) İz Element İçerikleri ve Sağlık Riski Değerlendirmesi

Özet

Yabancı ve istilacı bir tür olan Rapana venosa (deniz salyangozu), Karadeniz ekosistemine ilk kez 1940'lı yıllarda giriş yapmıştır. Başlangıçta yerli bivalvia türleri üzerinde ciddi ekolojik zararlara yol açan bir zararlı olarak kabul edilse de günümüzde küresel ölçekte ihraç edilen ve kıyıdaş ülkelere milyonlarca dolar gelir sağlayan önemli bir ekonomik değere dönüşmüştür. Yumuşakçalar, yüksek kaliteli denizel protein kaynakları olmalarının yanı sıra, ortamdaki iz elementleri bünyelerinde yüksek oranda biriktirme kapasitesine sahiptir. Bu durum, tüketimlerinde gıda güvenliği riskini beraberinde getirmektedir.

Bu çalışmada, Güney Karadeniz’den (Sinop, Akliman sahilleri) Mayıs-Haziran 2024 döneminde, 1-2 metre derinlikten toplanan 6-8 cm boylarındaki R. venosa örneklerinin yumuşak dokularındaki çinko (Zn), bakır (Cu), kurşun (Pb), arsenik (As), cıva (Hg) ve kadmiyum (Cd) gibi iz element içerikleri belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, analiz edilen elementler arasında en yüksek birikim Zn, en düşük birikim ise Cd elementinde tespit edilmiştir. Hedef Tehlike Katsayısı (THQ) analizi sonuçları, Güney Karadeniz’den elde edilen R. venosa tüketiminin insan sağlığı açısından herhangi bir potansiyel risk taşımadığını göstermiştir. Ancak, yabani deniz salyangozlarının gıda güvenliği ve iz element seviyelerinin gelecekteki çalışmalarda da yakından takip edilmesi büyük önem arz etmektedir.